Historia

Kanał Ostródzko-Elbląski, zwany również "Elbląskim", jest unikalnym systemem wodnym łączącym zachodniomazurskie (oberlandzkie) jeziora z Zalewem Wiślanym. Jego oryginalność polega na pokonywaniu 100-metrowej, prawie naturalnie występującej w tym regionie, różnicy poziomów wody przy pomocy zespołu 5 pochylni. Pochylnie są szynowymi urządzeniami wyciągowymi napędzanymi mechanicznie siłą przepływu wody. Ten światowej klasy cud sztuki hydrotechnicznej zaprojektowany został przez pruskiego inżyniera Georga Jacoba Steenke w drugiej ćwierci XIX w., za panowania króla Fryderyka Wilhelma III, a wybudowany za czasów króla Fryderyka Wilhelma IV, w celu gospodarczego połączenia wodnego Prus Wschodnich z Bałtykiem. Kanał wiele lat czekał na rozpoczęcie budowy, która ostatecznie ruszyła z końcem października 1844 r. 

Znacznie krócej, bo tylko 8 lat, trwała budowa odcinka łączącego oberlandzkie jeziora między sobą oraz z miejscem gdzie dziś rozpoczynają się kanałowe pochylnie. Od 1852 r. pomiędzy Iławą a Karczemką zaczął kursować parowiec iławskiego armatora "Reederei Kardinal", a później również firmy "Reederei Matzmor" (parowce śrubowe "Martha" i "Ernst"). Przewoźnik z Zalewa - Munter dysponował statkiem "Ursula". Dwie śluzy: „Zielona” i „Miłomłyn” oddano do użytku już w 1849 r. i od tego czasu szlak żeglugowy łączy Iławę i Zalewo z Miłomłynem i Ostródą.

 Odcinek Elbląg - Ostróda otwarto oficjalnie dopiero z końcem sierpnia 1860 r., wraz z oddaniem do użytku ostatniej wówczas pochylni w Buczyńcu, choć pierwszy statek parowy z Miłomłyna  do Ostródy dopłynął już ponoć w 1856 r. Ostatni odcinek systemu kanałów, idący z Ostródy do Starych Jabłonek, przez Jezioro Pauzeńskie oraz jeziora Szeląg Wielki i Szeląg Mały, wybudowano około 1873 r. Niemal równoległe uruchomienie (1872) konkurencyjnej linii kolejowej osłabiło gospodarcze znaczenie kanału. Początkowo służył on głównie transportowi płodów rolnych, drewna i artykułów przemysłowych, jednak od 1912 r. kanał rozpoczął pełnić również funkcje stricte turystyczne.

Poza spławem drewna do transportu służyły m.in. barki produkcji elbląskiej stoczni "Schichau-Werft" oraz statki ostródzkiego Urzędu Budownictwa Wodnego (niem., Wasserbauamt"): parowce "Steenke", "Röthloff" oraz holownik motorowy "Osterode". Na statkach tych pływał późniejszy armator (ur. w 1888 r. w Siemianach) Adolf Tetzlaff. Jego przedsiębiorstwo żeglugowe "Schiffs - Reederei Adolf Tetzlaff" obok transportu gospodarczego zainicjowało w 1912 r. przewozy turystyczne łodzią motorową "Lilia Wodna" (niem. "Seerose"). Do 1927 r. flota turystyczna Tetzlaffa wzbogaciła się o statek "Herta"(1914) i jednostkę wycieczkową "Heini" (1925). Po 1927 r. statek "Konrad" zbudowany w stoczni elbląskiej rozpoczął regularne rejsy turystyczne na trasie Ostróda-Elbląg.

Działania wojenne 1945 r. spowodowały poważne uszkodzenia techniczne urządzeń kanału. Z inicjatywy Zygmunta Mianowicza oraz przy pomocy A. Tetzlaffa w 1947 r. ponownie udrożniono kanał, na którym Żegluga Gdańska rok później wznowiła regularne rejsy pasażerskie.

W połowie lat siedemdziesiątych XX w. tabor pływający przejęła Żegluga Mazurska w Giżycku, a od początku lat dziewięćdziesiątych armatorem był samorządowy Zakład Komunikacji Miejskiej w Ostródzie. Od roku 2011 r. armatorem białej floty jest Żegluga Ostródzko-Elbląska Sp. z o.o. w Ostródzie. Również w 2011 r., rozporządzeniem Prezydenta RP, Kanał Elbląski został uznany za Pomnik Historii.

 

 

 
Promocja turystyczna Kanału Elbląskiego wraz z opracowaniem wachlarza ofert turystycznych z nim związanych - RPO WiM Działanie 2.2 Promocja województwa i jego oferty turystycznej, umowa o dofinansowaniu nr UDA-RPWM.02.02-28-010/09-00 podpisana 31.12.2009r. Całkowitawartość projektu: 857 495,00 zł, w tym dofinansowanie w wysokości 599 887,50 zł.
Projekt realizowany w partnerstwie z Żeglugą Ostródzko-Elbląską, Stowarzyszeniem Łączy Nas Kanał oraz z Zachodniomazurską Lokalną Organizacją Turystyczną. Celem projektu jest zwiększenie liczby turystów pływających w regionie Kanału Ostródzko-Elbląskiego oraz zwiększenie udziału usług turystycznych w strukturze gospodarczej regionie Kanału. W ramach projektu realizowana jest szeroko zakrojona, wspólna akcja promocyjna unikatowego produktu turystycznego
jakim jest Kanał Ostródzko-Elbląski i szeregu ofert z nim związanych, promocja mająca na celu dotarcie zarówno do szerokiego grona indywidualnych odbiorców jak i touroperatorów.
"Warmia i Mazury regionem zjednoczonej Europy"
Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007-2003